Barend Lijbeek en de ingestorte kerktoren van ‘s-Gravenzande

Op 5 mei 1809 stortte tussen 11 uur en half 12 de toren van de kerk in ’s-Gravenzande in. De toren die 85 meter hoog was valt op het westelijk gedeelte van de kerk waardoor deze totaal wordt verwoest. Voordat de toren instortte brokkelde er al een aantal stenen af. Dit werd door sommigen burgers gezien die dicht bij het kerkgebouw woonde. Hierna stortte het gevaarte naar beneden. Opmerkelijk is dat er geen doden zijn gevallen bij het instortten van de kerktoren. Daarnaast zijn er ook geen woningen beschadigd bij het instortte van de toren.

Ingestorte toren van de kerk te 's-Gravenzande (Nicolaes Lodewick Penning, 1809, Rijksmuseum)

Ingestorte toren van de kerk te ‘s-Gravenzande (Nicolaes Lodewick Penning, 1809, Rijksmuseum)

Waarschuwing
Vijf dagen hierna wordt er door het gemeente bestuur van ’s-Gravenzande een aanplak biljet uitgegeven met een waarschuwing er op. Het schijnt dat mensen vooral in de nacht spullen ontvreemde uit de ingestorte kerk. In het biljet staat dat de dienaar der justitie en de nachtwaker gelast worden hier stipt op toe te zien en de daders ogenblikkelijk te apprehenderen [vasthouden] en in hechtenis te brengen.

Ondanks de waarschuwing
Op 18e van de lentemaand (april) 1810 moeten voor de baljuw van ’s-Gravenzande en zandambacht Frans Schreuder en Barend Lijbeek verschijnen. Uit “recherches” bleek dat ten huize van enige “suspecten” personen een partij houtwerk lag dat voor enige tijd in en rondom de kerk heeft gelegen. De verdachte personen bekennen gelijk dat zij hout uit de ingestorte kerk hebben gestolen. Het hout lag opgeslagen op het kerkhof dat niet geraakt was door de ingestorte toren.

Hierna worden de twee lieden in gijzeling genomen op het stadhuis. Het hout wordt daar ook opgeslagen. De straf bedraagt een hechtenis van 3 dagen en het water en brood mogen zij zelf betalen.

Scheepvaart
Het instorten van te toren was niet alleen een verlies voor de ‘s-Gravenzandse gemeenschap, maar ook voor de scheepvaart. De bijna 100 meter hoge toren fungeerde als baken voor de schippers voor de kust. Er werd in de Amsterdamse Courant van 6 mei 1809 dan ook direct melding gemaakt van het instorten van de toren, zodat schippers zich niet konden vergissen.

csm__s-Gravenzande_kerktoren_uit_kust_112df12889

Bron: Historisch Archief Westland